Ψυχολογικά χαρακτηριστικά γονιών παιδιών με σακχαρώδη διαβήτη και ο ρόλος τους στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας

Abstract

INTRODUCTION: Chronic diseases, such as juvenile diabetes (SD), are a challenge for children with the disease and their families. The SD type 1 is characterized by a complex management of treatment that has physical and psychological effect on the entire family.AIM: The aim of this thesis is the detection sociodemographic factors affecting the mental state of the parents with children suffering from diabetes, as expressed by the scale psychopathology SCL - 90, the external shame scale (OAS), the scale for experience of shame (ESS), the spirituality and the family environment.MATERIAL AND METHODS: Data collection was carried out in spring 2016 in pediatric hospitals of Athens and Patras and pediatric clinical hospital of Ioannina. The survey involved 285 parents of children with diabetes who accepted to participate in the survey. The research tools used were: a) Scale Family Environment (Family Environment Scale, Form R-FES), b) Questionnaire Aggression and Direction of Aggression (Hostility and Direction of Hostility Questionnaire - HDHQ), c) Scale Psychopathology ( Symptom Checklist 90-R - SCL-90), d) Scale Self Esteem Stress of Spielberger (State - Trait Anxiety Inventory - STAI), e) Scale Foreign Shame (Other as Shamer Scale-OAS) f) Scale for experience of Shame (experience of Shame Scale-ESS) and even a questionnaire that included questions about their sociodemographic data.RESULTS: This study had two objectives, the first of which was to determine the factors that affect the psychopathology of parents and the second is a clarification of the influence of shame as an intermediate between demographic factors and psychopathology of parents.Within these objectives, it was found that the psychopathology of parents as expressed by the general index of symptoms, the scale for the experience of shame and external shame scale is weakly negatively correlated with the duration of disease suggesting that over time parents accept the changes in personal and family life occurring due to illness of their child, creating automation in their daily lives, reducing thus the consequences of the original psycho emotional shock both psychopathology level and at the level of internal and external shame.In the same spirit he found that the age of the parents has a direct negative effect on the outer shame and indirect negative effect on somatization. In the present study confirms the diversity of men and women and gender "Male" parent had a direct incremental effects on foreign shame, and incremental effects on depression, anxiety and somatization.Furthermore, place of residence, educational level, the child's sex and the origin of the child's name involved in interactions affecting psychopathology of parents as expressed in the ranges studied.CONCLUSIONS: The recognition of the influence of sociodemographic factors on the psychopathology of parents brings as necessary targeted interventions by helping them become more effective in supporting their children in the treatment of the disease of diabetes. KEYWORDS: Diabetes, psychopathology, shame, parents, child.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Τα χρόνια νοσήματα, όπως είναι ο παιδικός σακχαρώδης διαβήτης (Σ.Δ.), αποτελούν πρόκληση για τα παιδιά που αντιμετωπίζουν το νόσημα αλλά και για τις οικογένειές τους. Ο Σ.Δ. τύπου 1 χαρακτηρίζεται από μια σύνθετη διαχείριση της θεραπευτικής αγωγής που έχει σωματική και ψυχολογική επίδραση σε ολόκληρη την οικογένεια. ΣΚΟΠΟΣ: Σκοπός της παρούσης διδακτορικής διατριβής είναι η ανίχνευση κοινωνικοδημογραφικών παραγόντων που επηρεάζουν τη ψυχική κατάσταση των γονέων με παιδιά που πάσχουν από σακχαρώδη διαβήτη, όπως αυτή εκφράζεται από την κλίμακα ψυχοπαθολογίας SCL – 90, την κλίμακα εξωτερικής ντροπής (OAS), την κλίμακα για το βίωμα της ντροπής (ESS), την πνευματικότητα και το οικογενειακό περιβάλλον.ΥΛΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ: Η συλλογή των δεδομένων πραγματοποιήθηκε την άνοιξη του 2016 στα παιδιατρικά νοσοκομεία Αθηνών και Πατρών και στην παιδιατρική κλινική του νοσοκομείου Ιωαννίνων. Στην έρευνα συμμετείχαν 285 γονείς των παιδιών με σακχαρώδη διαβήτη που δέχθηκαν να συμμετάσχουν στην έρευνα. Τα ερευνητικά εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν ήταν: α) η Κλίμακα Οικογενειακού Περιβάλλοντος (Family Environment Scale, Form R-FES), β) το Ερωτηματολόγιο Επιθετικότητας και Κατεύθυνσης της Επιθετικότητας (Hostility and Direction of Hostility Questionnaire - HDHQ), γ) η Κλίμακα Ψυχοπαθολογίας (Symptom Checklist 90-R - SCL-90), δ) η Κλίμακα Αυτοεκτίμησης του Άγχους του Spielberger (State - Trait Anxiety Inventory - STAI), ε) η Κλίμακα Εξωτερικής Ντροπής(Other As Shamer Scale-OAS), στ) η Κλίμακα για το Βίωμα της Ντροπής (Experience of Shame Scale-ESS) και ακόμη ένα ερωτηματολόγιο το οποίο περιλάμβανε ερωτήσεις για τα κοινωνικοδημογραφικά στοιχεία τους.ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: Η παρούσα εργασία είχε δύο στόχους, ο πρώτος εκ των οποίων ήταν η ανίχνευση των παραγόντων που επηρεάζουν την ψυχοπαθολογία των γονέων και ο δεύτερος η διευκρίνιση της επιρροής της ντροπής ως ενδιάμεσος παράγοντας μεταξύ των δημογραφικών παραγόντων και της ψυχοπαθολογίας των γονέων.Στα πλαίσια αυτών των στόχων, βρέθηκε πως η ψυχοπαθολογία των γονέων όπως αυτή εκφράζεται από το γενικό δείκτη συμπτωμάτων, την κλίμακα για το βίωμα της ντροπής και την κλίμακα εξωτερικής ντροπής είναι ασθενώς αρνητικά συσχετισμένη με τη διάρκεια της ασθένειας γεγονός που υποδεικνύει πως με την πάροδο του χρόνου οι γονείς αποδέχονται τις αλλαγές στην προσωπική και τη οικογενειακή τους ζωή που συμβαίνουν λόγω της ασθένειας του παιδιού τους, δημιουργώντας αυτοματισμούς στην καθημερινότητά τους,μειώνοντας με τον τρόπο αυτό τις συνέπειες του αρχικού ψυχοσυναισθηματικού σοκ τόσο σε επίπεδο ψυχοπαθολογίας όσο και σε επίπεδο εσωτερικής και εξωτερικής ντροπής.Στο ίδιο πνεύμα βρέθηκε πως η ηλικία του γονέα έχει άμεση αρνητική επίδραση στην εξωτερική ντροπή και έμμεση αρνητική επίδραση στην σωματοποίηση. Στην παρούσα έρευνα επιβεβαιώνεται η διαφορετικότητα ανδρών και γυναικών καθώς το φύλο «Άνδρας» του γονέα είχε άμεση μειωτική επίδραση στην εξωτερική ντροπή, και αυξητικές επιδράσεις στην κατάθλιψη, το άγχος και τη σωματοποίηση.Επιπλέον, ο τόπος διαμονής, το εκπαιδευτικό επίπεδο, το φύλο του παιδιού και η προέλευση του ονόματος του παιδιού συμμετέχουν σε αλληλεπιδράσεις που επηρεάζουν την ψυχοπαθολογία των γονέων όπως αυτή εκφράζεται στις κλίμακες που μελετήθηκαν.ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ: Η αναγνώριση της επιρροής των κοινωνικοδημογραφικών παραγόντων στην ψυχοπαθολογία των γονέων αναδεικνύει ως αναγκαίες στοχευμένες παρεμβάσεις βοηθώντας τους να γίνουν περισσότερο αποτελεσματικοί στην υποστήριξη των παιδιών τους στην αντιμετώπιση της ασθένειας του σακχαρώδη διαβήτη. ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: Διαβήτης, ψυχοπαθολογία, ντροπή, γονείς, παιδί.