Ψηφιακές υπηρεσίες υγείας σε περιόδους κρίσεων: διερευνώντας απόψεις παρόχων και χρηστών των υπηρεσιών

Abstract

Introduction: The rapid expansion of digital technologies has transformed healthcare delivery, particularly during crises such as the COVID-19 pandemic. Digital health services (telemedicine, electronic monitoring, health apps) have enabled continuity of care and improved accessibility. However, their acceptance and use depend on factors such as trust, perceived ease of use, and usefulness.Aim: The dissertation aimed to explore the perceptions, attitudes, and experiences of healthcare providers and citizens regarding the use of digital health services in crisis periods. It specifically examined factors influencing intention to use, the mediating role of trust, and the differences between social and professional groups. Methodology: A quantitative research design was adopted. Data were collected via an online questionnaire distributed to healthcare professionals and citizens. Statistical analyses included descriptive measures, correlation tests (χ², t-test, ANOVA), and multivariate analyses (cluster and mediation), to identify relationships and user profiles. Results: Findings indicated a generally positive attitude toward digital health services, with variations between providers and citizens. Healthcare professionals rated usefulness and reliability higher, whereas citizens showed greater trust and intention to adopt. Age, education, and profession did not significantly influence acceptance. Moreover, trust was found to mediate the relationship between perceived ease of use and intention to adopt digital tools. Conclusions: The study highlights the need for policies that enhance digital literacy, transparency, and citizen trust, positioning digital health as a core component of resilient healthcare systems. Understanding the determinants of acceptance supports the design of human-centered and equitable digital health interventions.

Εισαγωγή: Η ραγδαία ανάπτυξη των ψηφιακών τεχνολογιών έχει επιφέρει σημαντικές αλλαγές στην οργάνωση και παροχή υπηρεσιών υγείας, ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσεων, όπως η πανδημία COVID-19. Οι ψηφιακές υπηρεσίες υγείας (τηλεϊατρική, ηλεκτρονικά συστήματα παρακολούθησης, εφαρμογές υγείας) συνέβαλαν στη διατήρηση της συνέχειας της φροντίδας και στην ενίσχυση της προσβασιμότητας. Ωστόσο, η αποδοχή και η χρήση τους εξαρτώνται από παράγοντες όπως η εμπιστοσύνη, η αντιλαμβανόμενη ευκολία και η χρησιμότητα. Σκοπός: Σκοπός της μελέτης ήταν η διερεύνηση των στάσεων, αντιλήψεων και εμπειριών παρόχων και χρηστών υπηρεσιών υγείας αναφορικά με τη χρήση ψηφιακών υπηρεσιών υγείας σε περιόδους κρίσεων. Ειδικότερα, εξετάστηκαν οι παράγοντες που επηρεάζουν την πρόθεση χρήσης, η σχέση εμπιστοσύνης με τη χρησιμότητα και την ευκολία, καθώς και οι διαφορές μεταξύ κοινωνικών και επαγγελματικών ομάδων. Μεθοδολογία: Η έρευνα ακολούθησε ποσοτική προσέγγιση. Τα δεδομένα συλλέχθηκαν μέσω ηλεκτρονικού ερωτηματολογίου που διανεμήθηκε σε δείγμα πολιτών και επαγγελματιών υγείας. Η στατιστική ανάλυση περιλάμβανε περιγραφικά μέτρα, έλεγχο συσχετίσεων (χ², t-test, ANOVA), καθώς και πολυπαραγοντικές αναλύσεις (cluster και mediation analysis), προκειμένου να εντοπιστούν σχέσεις και προφίλ χρηστών. Αποτελέσματα: Τα αποτελέσματα ανέδειξαν θετική στάση απέναντι στις ψηφιακές υπηρεσίες υγείας, με διαφοροποιήσεις μεταξύ παρόχων και πολιτών. Οι επαγγελματίες υγείας αξιολόγησαν θετικότερα τη χρησιμότητα και την αξιοπιστία των ψηφιακών εργαλείων, ενώ οι πολίτες εμφάνισαν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη και προθυμία χρήσης. Παράγοντες όπως η ηλικία, το μορφωτικό επίπεδο και η επαγγελματική ιδιότητα δεν φαίνεται να επηρέασαν σημαντικά την αποδοχή. Επιπλέον, η εμπιστοσύνη αποδείχθηκε μεσολαβητικός παράγοντας στη σχέση μεταξύ αντιλαμβανόμενης ευκολίας χρήσης και πρόθεσης αξιοποίησης. Συμπεράσματα: Η μελέτη υπογραμμίζει τη σημασία της ανάπτυξης πολιτικών που ενισχύουν τον ψηφιακό γραμματισμό, τη διαφάνεια και την εμπιστοσύνη των πολιτών, ώστε οι ψηφιακές υπηρεσίες υγείας να αποτελέσουν βασικό πυλώνα ανθεκτικότητας των συστημάτων υγείας. Η κατανόηση των παραγόντων αποδοχής συμβάλλει στον σχεδιασμό ανθρωποκεντρικών και κοινωνικά δίκαιων ψηφιακών παρεμβάσεων.